Regels en rekenhulp

Tuinkas zonder vergunning plaatsen: de regels op een rij

Een tuinkas mag vaak zonder vergunning, maar niet altijd. Een kas bij je huis is een bijbehorend bouwwerk, net als een tuinhuis of serre. Vergunningvrij is hij als hij in je achtererfgebied staat, niet hoger is dan 5 meter en binnen het oppervlak blijft dat bij je erf hoort. Je gemeente heeft het laatste woord: doe altijd de Vergunningcheck in het Omgevingsloket.

Is een tuinkas een bijbehorend bouwwerk?

Het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) noemt een aanbouw, uitbouw, serre, tuinhuis of kapschuur bij je woning een bijbehorend bouwwerk: een gebouw of ander bouwwerk met een dak dat bij je huis hoort en geen eigen woning is. Een vaste tuinkas valt daaronder. In het stappenplan van het IPLO staat de plantenkas zelfs als voorbeeld van een bijgebouw met "ondergeschikt gebruik".

Er zijn twee soorten regels: technische (veiligheid en constructie) en ruimtelijke (waar en hoe groot je bouwt). Beide moeten kloppen.

De technische regels

Volgens artikel 2.25 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) is een bijbehorend bouwwerk vergunningvrij voor het technische deel als het:

  • op de grond staat;
  • niet hoger is dan 5 meter;
  • geen verblijfsgebied op de tweede bouwlaag of hoger heeft;
  • geen dakterras of balkon heeft.

Voor een tuinkas is dat bijna altijd zo. De hoogste kas in ons overzicht, de Juliana Grand Oase 18.8, heeft een nok van 306 cm.

De ruimtelijke regels

Hier zit het meeste werk. De landelijke regels uit de zogenoemde bruidsschat (het tijdelijke deel van het omgevingsplan van je gemeente) vragen dat de kas:

  • in het achtererfgebied staat: het erf vanaf 1 meter achter de voorkant van je huis. Bij een tussenwoning is dat de achtertuin. In de voortuin is altijd een vergunning nodig;
  • op meer dan 1 meter van openbaar toegankelijk gebied staat, zoals de stoep;
  • niet hoger is dan 5 meter.

Daarna reken je uit hoeveel je mag bijbouwen.

Hoeveel m² mag je bijbouwen?

Stap 3 van het IPLO-stappenplan rekent met je bebouwingsgebied: het achtererfgebied plus de grond onder latere aan- en uitbouwen.

Bebouwingsgebied Maximaal aan bijgebouwen
tot en met 100 m² 50% van het bebouwingsgebied
100 tot 300 m² 50 m² plus 20% van het deel boven 100 m²
meer dan 300 m² 90 m² plus 10% van het deel boven 300 m², tot hooguit 150 m²

Trek daar af wat er al staat (schuur, overkapping, aanbouw). Wat overblijft, mag je vergunningvrij bijbouwen. Een voorbeeld: bij 200 m² bebouwingsgebied is het maximum 50 + 20% x 100 = 70 m². Staat er al een schuur van 12 m², dan is er nog 58 m² over. Reken met de buitenmaat van de kas: een Kate III van 192 x 314 cm beslaat 6,03 m².

Hoe hoog mag de kas?

  • Binnen 4 meter van je huis gelden strengere hoogteregels, die afhangen van de hoogte van de vloer in je huis; bij een bungalow mag een bijgebouw daar niet hoger zijn dan het huis zelf. De precieze regel staat in stap 5 van het IPLO-stappenplan.
  • Verder dan 4 meter van je huis mag het altijd 3 meter hoog zijn. Hoger mag alleen met minstens twee schuine dakvlakken, een dakvoet van hooguit 3 meter, een helling van hooguit 55° en een nok van hooguit (afstand tot de perceelgrens x 0,47) + 3 meter, nooit boven de 5 meter. Staat de nok 3 meter van de perceelgrens, dan is dat 3 x 0,47 + 3 = 4,41 meter.

Van de kassen die wij vergelijken, komt alleen de Grand Oase 18.8 (306 cm) boven de 3 meter. De rest blijft eronder; de Juliana Gartner 16.2 is met 287 cm de hoogste.

Doe de Vergunningcheck

De landelijke regels zijn een basis; je gemeente kan in het omgevingsplan eigen regels hebben. Het IPLO zegt het zelf: alleen de gemeente geeft een definitief antwoord. Doe daarom de Vergunningcheck in het Omgevingsloket en vraag het bij twijfel na. Ook Royal Well schrijft dat een vergunning meestal niet nodig is, maar raadt aan het te controleren. Woon je in een monument of een beschermd stads- of dorpsgezicht, dan gelden er beperkingen. Huur je of woon je in een vereniging (volkstuin, VvE), kijk dan ook naar die regels.

Let op: Juliana noemt op zijn site regels van 30 en 50 m² en 2,5 meter. Dat zijn Deense regels, niet de Nederlandse.

Reken het uit

Op alle tuinkassen staat een rekenhulp: vul je plek en je bebouwingsgebied in, en je ziet welke kassen passen en of hun grondvlak binnen je vergunningvrije ruimte blijft. Let ook op de nokhoogte van de kas: die staat bij elke kas in de specificaties.

Meer over de ondergrond lees je in fundering voor een tuinkas. Grote kassen staan bij grote tuinkassen.

Aanbevolen tuinkassen

Veelgestelde vragen

Heb je een vergunning nodig voor een tuinkas?

Meestal niet als de kas in het achtererfgebied staat, op de grond, niet hoger dan 5 meter, op meer dan 1 meter van openbaar toegankelijk gebied, en binnen het vergunningvrije oppervlak van je erf blijft. Je gemeente kan eigen regels hebben in het omgevingsplan.

Hoe groot mag een kas zonder vergunning?

Dat hangt af van je bebouwingsgebied: tot 100 m² mag de helft bebouwd zijn met bijgebouwen, tussen 100 en 300 m² is het 50 m² plus 20% van het deel boven 100 m², daarboven 90 m² plus 10% van het deel boven 300 m², met een maximum van 150 m². Wat er al staat, telt mee.

Hoe hoog mag een tuinkas zonder vergunning?

Op meer dan 4 meter van je huis altijd 3 meter. Hoger mag alleen met twee schuine dakvlakken en een nok die niet hoger is dan (afstand tot de perceelgrens x 0,47) + 3 meter, met een maximum van 5 meter. Binnen 4 meter van het huis gelden strengere regels.

Mag een kas in de voortuin?

Niet vergunningvrij. Volgens het IPLO is voor bijbehorende bouwwerken in het voorerfgebied altijd een vergunning nodig.

Wat als mijn huis een monument is?

Dan zijn de mogelijkheden om vergunningvrij te bouwen beperkt, ook bij een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht. Vraag het na bij je gemeente.